حملات پانیک و بیماری پانیک (هراس)

حملات پانیک و بیماری پانیک ( هراس )

حملات پانیک عبارتند از : احساس ترس شدید و ناگهانی که موجب علائم جسمی مانند : تپش قلب ، تعریق و افزایش تعداد تنفس می گردد. برخی از افرادی که حملات پانیک را تجربه کرده اند نهایتا به بیماری پانیک دچار می شوند که گونه ای از بیماری های اضطرابی می باشد. درمان های داروئی و غیر داروئی در بهبود حملات پانیک و بیماری پانیک استفاده میشوند.

حمله پانیک چیست ؟

طی حمله پانیک، در مواجهه با موقعیت های معمولی و بی خطر ، ترس ناگهانی و واکنش های جسمی شدید بروز می کند. وقتی فردی دچار حمله پانیک می شود، ممکن است تعریق شدید ، احساس تنگی نفس و تپش قلب داشته باشد. حتی ممکن است فکر کند که دچار حمله قلبی شده است. حملات پانیک از مشخصه های اصلی بیماری پانیک هستند ولی ممکن است در موارد زیر نیز اتفاق بیافتند:

• بیماری های اضطرابی
• بیماری های خلقی
• فوبیاها
• بیماری های هذیانی
• بیماری های ناشی از مواد روانگردان
• بیماری های ناشی از استرس  های روحی
• برخی بیماری های جسمی

با اینکه حملات پانیک به خودی خود خطرناک و مضر نیستند ،اما حملات مکرر ممکن است منجر به کاهش کیفیت زندگی و برخی مشکلات دیگر شوند.

فرق بین حمله پانیک و حمله اضطرابی چیست؟

تفاوت اصلی آن ها در این است که حملات اضطرابی در اثر عوامل استرس زای مشخص و به صورت تدریجی ایجاد میشوند.درمقابل،حملات پانیک ناگهانی و غیرمنتظره اتفاق می افتند. اضطراب غالبا موجب علایم جسمی مانند تپش قلب و دل آشوب می گردد ولی این علایم در صورت اضطراب معمولا خفیف تر از حملات پانیک هستند و مدت بیشتری طول میکشند در حالی که در حملات پانیک علایم بسیار شدید ولی به مدت کوتاه طول میکشند.

تفاوت بین حمله پانیک و حمله اضطرابی چیست؟

تفاوت اصلی آن ها در این است که حملات اضطرابی در اثر عوامل استرس زای مشخص و به صورت تدریجی ایجاد میشوند0در مقابل،حملات چانیک ناگهانی و غیرمنتظره0اضطراب غالبا” موجب علائم جسمی  مانند تپش قلب و دل آشوب می گردد اما حملات پانیک ناگهانی و غیرمنتظره اتفاق می افتند.

حملات اضطرابی خفیف تر با مدت زمان طولانی تر و حملات پانیک شدیدتر با طول زمان کمتری هستند.

بیماری پانیک چیست ؟

یماری پانیک، از دسته بیماری های اضطرابی می باشد و وضعیتی است که فر مکررا” دچار حملات پانیک می‌شود.

مشخصه اصلی بیماری پانیک آن است که حملات عمدتا” به صورت غیرمنتظره اتفاق می افتند و ناشی از سایر اختلالات روانی یا جسمی نمی‌باشند . عمدتا” عامل تحریک کننده مشخصی برای شروع حملات وجود ندارد الزاما” همه افرادی که یک بار حمله پانیک را تجربه کرده اند به بیماری پانیک دچار نمی شوند.

شیوع حملات پانیک چه قدر است؟

حملات پانیک شایع هستند. هرساله حدود 11 درصد از جمعیت آمریکا یک حمله پانیک را تجربه می کنند و تقریبا” حدود 2 تا 3 درصد مردم آمریکا مبتلا به  بیماری پانیک هستند. احتمال ابتلا ی به بیماری پانیک در زنان دو برابر مردان است.

علل و علائم پانیک :

علایم عبارتند از: تنگی نفس، تپش قلب، لرزش، وحشت شدید و احساس خفگی

شروع حمله پانیک معمولا” ناگهانی است . شدت علائم ظرف ده دقیقه به اوج می رسد و سپس ظرف مدت کوتاهی از بین می‌روند. 

علائم جسمی بیماری پانیک عبارتند از:

• درد قفسه سینه
• تپش قلب
• لرزش و تهوع
• اشکال در تنفس مانند نفس های عمیق
• تعریق ، احساس گزگز شدن یا خواب رفتن  انگشتان دست یا پا
• هم چنین فرد ممکن است احساسات زیر را تجربه کند :
• ترس و وحشت شدید
• احساس خفگی
• ترس از اینکه کنترل خود را از دست بدهد
• احساس مرگ قریب الوقوع
• احساس غیر واقعی بودن یا اینکه از بدن خود جدا شده

حملات پانیک بسیار ناخوشایند هستند و موجب وحشت فراوان می گردند.اگر فردی دچار حمله پانیک شده باشد حتما” باید معاینه و بررسی شود و اطمینان حاصل گردد که عامل زمینه ای جسمی وجود نداشته است.

حمله پانیک چقدر طول می کشد؟

حملات پانیک معمولا” بین 5 تا 20 دقیقه طول می کشند ولی برخی بیماران حملاتی تا یک ساعت را نیز تجربه کرده اند.

چه چیزی باعث حملات پانیک می شود؟

دقیقا” معلوم نیست که چرا برخی افراد ، دچار بیماری و حملات پانیک می گردند. مغز و سیستم عصبی افراد در احساس و مدیریت کردن ترس و اضطراب نقش کلیدی دارند. محققان بر این باورند که اختلال عملکردی در قسمتی از مغز به نام آمیگدال که عمل پردازش ترس و سایر احساسات را بر عهده دارد ممکن است سبب این بیماری شود هم چنین احتمال می دهند که عدم تعادل در برخی مواد شیمیایی داخل بافت مغز مانند گاما آمینو بوتربک اسید،کورتیزول و سروتونین تاثیر بسزایی دارد.

احتمال ابتلا به بیماری پانیک در مورد زیر بیشتر است :

سابقه فامیلی

بیماری های اعصاب و روان

افرادی که مبتلا به بیماری های اضطراب،افسردگی یا سایر اختلالات روانی هستند بیشتر در معرض ابتلا به بیماری پانیک هستند.

تجربیات ناخوشایند کودکی

این تجربیات شمل وقایع ناخوشایندی است که در سنین 1 تا 17 سالگی اتفاق افتاده اند.این حودث ممکن است در ایجاد حملات پانیک و بیماری پانیک موثر باشند.

چه عاملی سبب شروع حملات پانیک می شود؟

معمولا عامل خاصی برای شروع حملات پانیک وجود ندارد ولی در افرادی که فوبیای خاصی دارند، ممکن است آن فوبیا عامل شروع حمله پانیک باشد. به عنوان مثال فردی که فوبیا(ترس مرضی) از سوزن دارد ممکن است موقع نمونه گیری خون برای آزمایشات پزشکی ،دچار حمله پانیک گردد.در برخی افراد حتی ترس از شروع حمله پانیک ممکن است موجب حمله پانیک شود.

این نکته مهم است که در بیماری پانیک،حملات پانیک عامل ایجاد کننده خاصی ندارند.

تشخیص و درمان

حملات پانیک چطور تشخیص داده می شوند؟

برای تشخیص حملات پانیک از فرد در مورد علائم و سابقه بیماری هایش پرس و جو می شود.ممکن است آزمایشاتی نیز بری افتراق بیماری هایی که علائم مشابه حملات پانیک ایجاد میکنند مثلا بیماری های قلبی،تیروئیدی واختلالات تنفسی انجام شود. چنان چه در بررسی ها علت جسمانی برای علائم یافت نشد، بر اساس علائم و عوامل مستعد کننده احتمالی ، تشخیص حمله پانیک مطرح می شود.

بیماری پانیک چگونه تشخیص داده میشود؟

پزشکان بر اساس معیار های خاصی که در کتاب مخصوص تشخیص بیماری های اعصاب و روان درج شده است بیماری پانیک را تشخیص میدهند.این تشخیص معمولا” هنگامی مطرح می شود که فرد حملات مکرر و غیرقابل پیش بینی پانیک را همراه با یکی از علائم زیر حداقل به مدت یک ماه داشته باشد:

• نگرانی دائمی در مورد وقوع مجدد حملات پانیک یا عواقب آن
• تغییر در رفتارها و برنامه های فرد با هدف اجتناب از موقعیت هایی که گمان می کند باعث شروع حمله پانیک میشوند.

علاوه بر این ، حملات نباید ناشی از مصرف مواد روان گردان یا بیماری های جسمی باشند هم چنین نباید بیمار علائم سایر بیماری های اعصاب و روان نظیر فوبیا یا اختلال استرس پس از سانحه را داشته باشد. 

درمان حملات پانیک و بیماری پانیک

روان درمانی،دارو درمانی یا تلفیقی از این دو در درمان احملات پانیک  و بیماری پانیک ، بسیار موثرند. طول مدت درمان بستگی به شدت بیماری و مقدار بهبود علائم پس از شروع درمان دارد.

روان درمانی

عبارت است از مجموعه ای از تکنیک های درمانی غیرداروئی که به فرد کمک می کنند احساسات،افکار و رفتارهای ناسالم خود رابشناسد و تغییر دهد. روش هایی از روان درمانی که در  درمان حملات پانیک و بیماری پانیک به کار می روند،عبارتند از :

درمان شناختی-رفتاری :

دراین روش درمانی، فرد افکار و احساساتش را با مشاور یا روان درمانگر در میان می گذارد.درمانگر می کوشد عوامل مسبب حملات را شناسایی کند و به فرد کمک میکند تا طرزفکر،رفتارو عکس العمل هایش را تغییر دهد.در نتیجه حملات کاهش یابند و نهایتا”متوقف می شوند.

مواجهه درمانی

در روش مواجهه درمانی ، بیمار در ذهن خود یا در دنیای واقعی به طور مستمر و تدریجی با آن چه موجب ایجاد حملات پانیک میشود،روبرو می گردد.با گذشت زمان،بیمار می آموزدکه به جای اینکه دچار ترس و اضطراب شود با وضعیت موجود کنار بیاید.

هم چنین روش های آرام سازی مانند تمرینات تنفسی به فرد آموزش داده می شود تا در طول فرآیند درمن بتواند اضطراب خود را کنترل کند.

درمان داروئی

داروهای موثر در درمان حملات پانیک وبیماری پانیک عبارتند از :

ضد افسردگی‌ها: برخی داروهای ضد افسردگی موجب کاهش تعداد دفعات یا شدت حملات پانیک می شوند.مانند:مهارکنند های انتخابی بازجذب سروتونین و مهارکننده های بازجذب سروتونین – نوراپی نفرین

از دسته داروهای مهارکنند بازجذب سروتونین می توان از فلوکسیتین و پاروکتونین و از دسته داروهای مهارکنند بازجذب سروتونین – نوراپی نفرین می توان از دولکستین و فلافاکسین نام برد.

داروهای ضد اضطراب: برای پیشگیری و درمان حملات پانیک از بنزودیازپین ها استفاده می شود.این دسته داروها اضطراب ناشی از حملات پانیک را کاهش می دهند ولی ممکن است موجب نوعی وابستگی داروئی شوند ، از این رو باید با احتیاط تجویز شوند.از این دسته می توان از آلپرازولام و لورازپام نام برد.

پیش آگهی

اغلب مبتلایان به حملات  پانیک یا بیماری پانیک با درمان بهتر میشوند.

احتمال خودکشی در مبتلایان به بیماری پانیک درمان نشده از افراد عادی بیشتر است.هم چنین کیفیت زندگی این افراد به علت اختلال در کارکرد اجتماعی شان کاهش می یابد.

پیشگیری

چگونه از حملات پانیک پیشگیری کنیم؟

درمانگر به بیماران کمک می کندتا عوامل مستعد کننده حملات پانیک را دریابد.هم چنین طی روان درمانی به فرد روش هایی آموزش داده می شود تا حوادث ایجاد کنند حمله را مدیریت کند.

علاوه بر این با انجام اقدامات زیر می توان احتمال حمله پانیک را کاهش داد:

• پرهیز از مصرف کافئین،الکل و سیگار. این موارد موجب تشدید حملات پانیک می شوند.
• ورزش منظم موجب کاهش استرس و تمدد عصاب می شود.
• رژیم غذایی سالم
• مدیریت استرس با روشهای درست
• مشورت با پزشک معالج قبل از مصرف داروهای گیاهی و محصولات  زیرا برخی ترکیبات آن ها ممکن است باعث تشدید اضطراب شوند.

چگونه حمله پانیک را متوقف کنیم؟

راهی که بتوان حمله پانیک را بلافاصله پس از شروع ،متوقف کرد وجود ندارد. با این حال راهکار هایی برای کنترل علائم وجود دارد که عبارتند از:

تنفس عمیق

تنفس های کوتاه و سریع از نشانه های حملات پانیک است که خود موجب افزایش ترس و اضطراب میشوند.با نفس های آرام و عمیق می توان شدت علائم حمله را کاهش داد.بدین صورت که به آرامی هر چه تمام تر از راه بینی نفس های عمیق کشیده شود و باز هم به آرامی بازدم از راه دهان انجام گیرد.حین تنفس فرد باید چشم هایش را ببندد و صرفا” بر نفس کشیدن تمرکز کند.

درک این موضوع که فقط حمله پانیک اتفاق افتاده است

بیمار با درک این مطلب که فقط دچار حمله پانیک شد است و نه یک بیماری خطرناک ،بهتر می تواند ترس خود را مدیریت نماید.بیمار باید به خود یادآوری کند که حمله گذرا است و به زودی تمام خواهد شد.

شل کردن عضلات

اضطراب موجب انقباض عضلات فرد می شود.شل کردن آگاهانه عضلات باعث کاهش استرس می گردد.

تمرین ذهن آگاهی

حمله پانیک ممکن است باعث شود فرد احساس کند که محیط اطراف غیرواقعی است یا اینکه از کالبد خود خارج شده است.تمرین ذهن آگاهی به کنترل این حالات کمک میکند.

در صورتی که فرد مکرر دچار حملات پانیک می شود، لازم است درمان های طبی نظیر دارودرمانی و روان درمانی انجام گیرد.

چگونه به فردی که دچار حمله پانیک شده ،کمک کنیم؟

اگر فردی دچار حمله پانیک شد برای کمک به وی می توان کارهای زیر را انجام داد:

• خونسردی خود را حفظ کنیم و کنار فرد بمانیم.
• از او بپرسیم به چه چیزهایی نیاز دارد.
• با جملات ساده و کوتاه با او سخن بگوییم.
• به وی کمک کنیم تا بر زمان حال تمرکز کند.
• از او بخواهیم آرام و عمیق نفس بکشد به نحوی که برای هر دم و بازدم به آرامی از 1 تا 5 بشمارد.
• با آرامش و در عین حال قاطع به وی اطمینان دهیم که خطری وی را تهدید نمی کند و حمله گذرا و موقتی است.

چه هنگام باید به پزشک و درمانگر مراجعه کرد؟

گاهی اوقات علائم حمله پانیک مشابه علائم بیماری های جسمی است مثلا” مانند حمله قلبی

بنابراین اگرفرد درد قفسه سینه،تنگی نفس یا اختلال هشیاری پیدا کند باید به اورژانس مراجعه کند.

هم چنین در مواردی که حمله پانیک همراه با موارد زیر باشد باید با درمانگر مشورت نمود:

• اضطراب مزمن که زندگی روزمره را مختل نموده باشد.
• اختلال در تمرکز
• بی‌قراری شدید
• ترس از خارج شدن از منزل
• حملات پانیکی که بیش از 15 دقیقه طول می کشند.
• اختلال خواب

سخن پایانی

حملات پانیک بسیار آزاردهنده هستند.این حملات اگر چه از نظر جسمی برای فرد مشکلی ایجاد نمی کنند ولی بر سلامت روان اثر منفی دارند و مانع از زندگی سالم می شوند.بنابراین افراد باید بدون احساس شرم علائم خود را با درمانگر در میان بگذارند.درمانگر به بیمار کمک خواد کرد تا بر ترس ا و اضطراب هایی که موجب حملات می شوند غلبه کند و برای این کار از دارودرمانی و روان درمانی بهره گیرد.